Deprem çantası nasıl hazırlanır: içinde neler olmalı?
Büyük bir depremden sonra elektrik, su ve iletişim saatlerce, bazen günlerce kesilebilir. Yardım ekiplerinin her sokağa aynı anda ulaşması mümkün olmadığı için ilk saatleri kendi imkânlarınızla geçirmeniz gerekebilir. Deprem çantası tam da bu aralık için hazırlanır: evden hızla çıkmanız gerektiğinde elinizin altında olacak, ağır olmayan ama temel ihtiyaçları karşılayan bir çanta.
Deprem çantası neden önemli?
AFAD ve Türk Kızılay'ın afet bilinci çalışmalarında sıkça vurgulanan nokta, afetin ilk 72 saatidir. Bu sürede arama kurtarma ekipleri öncelikle enkaz altındaki kişilere yönelir; dağıtım noktaları kurulana kadar su, gıda ve barınma ihtiyacını hane halkının kendisi karşılamak zorunda kalabilir. Önceden hazırlanmış bir çanta, panik anında neyi alacağınızı düşünme yükünü ortadan kaldırır.
Çanta tek başına bir güvenlik önlemi değildir. Binanın sağlamlığı, eşyaların sabitlenmesi ve ailece konuşulmuş bir afet planı çantadan daha önemlidir. Bu konuları aile afet planı rehberimizde ayrıca ele aldık.
Çanta seçimi: nasıl bir çanta?
Sırt çantası, iki elinizi serbest bıraktığı için tercih edilir. Su geçirmez ya da suya dayanıklı bir kumaş, sağlam fermuar ve yansıtıcı şerit işe yarar. Her yetişkin için ayrı bir çanta hazırlamak, ağırlığı paylaştırır; çocukların taşıyabileceği hafif bir çanta da onları sürece dâhil eder. Çantanın ağırlığı taşıyan kişinin rahatça yürüyebileceği düzeyde olmalıdır; çok ağır bir çanta acil anda geride bırakılır.
Deprem çantası listesi: temel malzemeler
Su ve gıda
- İçme suyu: Küçük, kapalı şişeler halinde. Büyük bidonlar evde ayrı bir stok olarak tutulabilir, çantaya küçük şişeler daha uygundur.
- Bozulmayan gıdalar: Kuruyemiş, kuru meyve, bisküvi, enerji barları, açma anahtarı gerektirmeyen konserveler. Pişirme gerektirmeyen ürünler seçin.
- Özel ihtiyaçlar: Bebek maması, glütensiz ya da diyabete uygun ürünler gibi ailenizdeki kişilere özel gıdalar.
İlk yardım ve sağlık
- Temel ilk yardım seti: steril gazlı bez, sargı bezi, flaster, yara bandı, antiseptik solüsyon, makas, tek kullanımlık eldiven.
- Düzenli kullanılan ilaçlar ve reçetelerin fotokopisi. İlaçların birkaç günlük yedeğini bulundurmak için hekiminize danışın.
- Toz maskesi ve hijyenik maske. Yıkıntı ortamında toz ciddi bir sorundur.
- Gözlük kullanıyorsanız yedek gözlük, lens kullanıyorsanız solüsyon.
İlk yardım malzemesinin işe yaraması için onu kullanmayı bilmek gerekir. Temel bilgiler için ilk yardım sayfamıza göz atabilir, en doğrusu olarak onaylı bir ilk yardım kursuna katılabilirsiniz.
Işık, iletişim ve enerji
- El feneri ve yedek pil: Gece yaşanan bir depremde ilk ihtiyaç ışıktır. Kafa lambası elleri serbest bırakır.
- Düdük: Enkaz altında kalan biri için sesini duyurmanın en az enerji harcayan yoludur. Çantaya ve mümkünse anahtarlığa bir düdük takın.
- Pilli ya da şarjlı radyo: Telefon şebekesi çöktüğünde resmi duyuruları takip etmeye yarar.
- Taşınabilir şarj cihazı (powerbank) ve kablo: Dolu tutulmalı, birkaç ayda bir şarj edilmelidir.
Belgeler ve para
- Kimlik, tapu, sigorta poliçesi (zorunlu deprem sigortası dâhil), diploma gibi önemli belgelerin fotokopileri, su geçirmez bir dosya ya da poşet içinde.
- Aile üyelerinin ve yakınların telefon numaralarının kâğıda yazılmış listesi. Telefonun şarjı bittiğinde ezberde olmayan numaralara ulaşmak zorlaşır.
- Bir miktar nakit para. Elektrik kesintisinde kartlı ödeme çalışmayabilir.
Sigorta poliçenizin geçerli olup olmadığını önceden kontrol etmek de hazırlığın bir parçasıdır; ayrıntılar zorunlu deprem sigortası rehberinde.
Giyim ve barınma
- Mevsime uygun bir takım yedek kıyafet, iç çamaşırı ve kalın çorap.
- Termal (acil durum) battaniye: hafiftir, az yer kaplar ve vücut ısısını korur.
- Yağmurluk ya da panço.
- Sağlam, kapalı ayakkabı. Kırık cam ve moloz arasında terlikle yürümek ciddi yaralanmalara yol açar; yatağın yanında da bir çift ayakkabı bulundurun.
- İş eldiveni.
Hijyen
- Islak mendil, kolonya ya da el dezenfektanı.
- Diş fırçası, küçük boy diş macunu, sabun.
- Kadın hijyen ürünleri, bebek bezi.
- Çöp poşetleri: hem atık için hem de yağmurdan korunmak için kullanılabilir.
Küçük araçlar
- Çakı veya çok amaçlı alet.
- Koli bandı ve ip.
- Kalem ve küçük bir not defteri.
- Çakmak ya da kibrit, su geçirmez bir kap içinde.
Çocuklar, yaşlılar ve evcil hayvanlar için ekler
Çocuklu ailelerde mama, biberon, bez ve çocuğun sakinleşmesine yardım edecek küçük bir oyuncak ya da kitap çantaya eklenebilir. Çocuğun üzerinde ebeveyn telefon numarasının yazılı olduğu bir kart bulunması, kalabalık toplanma alanlarında kaybolma riskine karşı işe yarar.
Yaşlı ya da kronik hastalığı olan aile üyeleri için ilaç listesi, hekim raporu, işitme cihazı pili ve yürüteç gibi yardımcı araçlar düşünülmelidir. Evcil hayvan varsa birkaç günlük mama, su kabı, tasma ve aşı kartının fotokopisi de listeye girer.
Çanta nerede durmalı?
Çanta, evden çıkış yolu üzerinde, kapıya yakın bir yerde ve üzerine dolap ya da raf devrilmeyecek bir noktada durmalıdır. Evdeki herkes yerini bilmeli. Araçta ve işyerinde daha küçük ikinci bir çanta bulundurmak, depremin evde değilken yaşanma ihtimaline karşı mantıklıdır.
Deprem anında çantayı almak için tehlikeli bir yere yönelmeyin. Sarsıntı sırasında öncelik her zaman kendinizi korumaktır; ne yapılacağını deprem anında yapılması gerekenler yazımızda anlattık. Çanta, sarsıntı durduktan sonra güvenli şekilde çıkarken alınır.
Bakım: çanta hazırlandıktan sonra
Çanta bir kez hazırlanıp unutulursa birkaç yıl sonra suyu bayatlamış, pilleri akmış, ilaçlarının tarihi geçmiş bir çantaya dönüşebilir. Pratik bir yöntem, yılda iki kez, örneğin saatlerin ve mevsimlik kıyafetlerin değiştiği dönemlerde çantayı açıp kontrol etmektir:
- Su ve gıdanın son kullanma tarihlerine bakın; tarihi yaklaşanları evde tüketip yenileriyle değiştirin.
- Pilleri ve powerbank'i kontrol edin.
- İlaçları ve reçeteleri güncelleyin.
- Kıyafetleri mevsime ve çocukların bedenine göre değiştirin.
- Telefon listesindeki numaraların güncel olduğundan emin olun.
Evdeki stok ile çantayı karıştırmayın
Deprem çantası taşınabilir bir ilk müdahale paketidir. Evde, binaya tekrar girmenin güvenli olduğu durumlar için daha büyük bir su ve gıda stoku tutmak da yararlıdır. Ancak hasarlı bir binaya, yetkililer güvenli olduğunu söylemeden eşya almak için girilmemelidir. Sarsıntı sonrası adımları deprem sonrası yapılması gerekenler rehberinde bulabilirsiniz.
Kısa kontrol listesi
| Grup | Asgari içerik |
|---|---|
| Su ve gıda | Küçük şişelerde su, pişirme gerektirmeyen gıda |
| Sağlık | İlk yardım seti, düzenli ilaçlar, toz maskesi |
| Işık ve iletişim | El feneri, yedek pil, düdük, radyo, powerbank |
| Belgeler | Kimlik ve poliçe fotokopileri, kâğıt telefon listesi, nakit |
| Giyim | Yedek kıyafet, termal battaniye, yağmurluk, sağlam ayakkabı, eldiven |
| Hijyen | Islak mendil, dezenfektan, kişisel bakım, çöp poşeti |
Hazırlığın diğer adımlarını depreme hazırlık sayfamızda ve tüm yazıları rehber bölümünde bulabilirsiniz. Güncel ve resmi listeler için AFAD'ın yayınlarını takip etmenizi öneririz.
Sık sorulan sorular
Deprem çantası kaç gün yetecek şekilde hazırlanmalı?
Yaygın öneri, yardım ekipleri bölgeye ulaşana kadar geçen ilk 72 saati karşılayacak kadar su, gıda ve temel malzeme bulundurmaktır.
Deprem çantası nerede saklanmalı?
Çıkış kapısına yakın, kolay ulaşılan ve üzerine eşya devrilmeyecek bir yerde saklanmalıdır. Evdeki herkes çantanın yerini bilmelidir.
Deprem çantasındaki ürünler ne sıklıkla kontrol edilmeli?
En az altı ayda bir kontrol edip son kullanma tarihi yaklaşan su, gıda, ilaç ve pilleri yenilemek iyi bir alışkanlıktır.
Hazır deprem çantası almak yeterli mi?
Hazır çantalar iyi bir başlangıç olabilir, ancak ilaçlar, belgelerin kopyaları, çocuk ve yaşlı ihtiyaçları gibi kişisel malzemeleri sizin eklemeniz gerekir.