Aile afet planı nasıl hazırlanır?

Hazırlayan Deprem Yardım editörleri · Güncelleme 4 Kasım 2026

Bir depremde hayatta kalmayı ve sonrasını kolaylaştıran en etkili araçlardan biri, ailece önceden konuşulmuş basit bir plandır. Aile afet planı; nerede buluşacağınızı, kime haber vereceğinizi, kimin kime yardım edeceğini ve evdeki riskleri nasıl azaltacağınızı tek bir sayfada toplar. AFAD da afet bilinci çalışmalarında hanelerin kendi afet ve acil durum planlarını hazırlamasını önermektedir.

1. Riskleri konuşun

Plana, yaşadığınız yerin risklerini konuşarak başlayın. Türkiye'nin büyük bölümü deprem tehlikesi taşır; bazı bölgelerde sel, heyelan veya orman yangını da ayrıca risk oluşturur. Evde, işte ve okulda en çok zaman geçirilen yerler hangileri? Bu yerlerin her biri için "deprem olursa ne yaparız?" sorusunu cevaplamak planın iskeletini oluşturur.

2. Evdeki tehlikeleri azaltın

Depremde yaralanmaların önemli bir kısmı devrilen eşyalar ve düşen nesnelerden kaynaklanır. Planın bir bölümü, evi daha güvenli hale getirmek için yapılacakların listesi olmalıdır:

• Dolap, kitaplık, buzdolabı ve televizyon gibi ağır eşyaları duvara sabitleyin.
• Yatakların üzerine raf, ağır çerçeve veya ayna asmayın.
• Ağır ve kırılabilir eşyaları alt raflara koyun; dolap kapaklarına mandal takın.
• Her odada sarsıntı sırasında korunulacak en güvenli noktayı belirleyin: sağlam bir masanın altı ya da iç duvar dibi.
• Gaz, su ve elektrik ana vanalarının ve sigortanın yerini, nasıl kapatıldığını yetişkinlerin hepsi öğrensin.

3. Buluşma noktalarını belirleyin

Deprem anında aile üyeleri farklı yerlerde olabilir. İki buluşma noktası belirleyin:

• Evin yakınında: Binadan, duvarlardan ve direklerden uzak açık bir alan.
• Mahallenin dışında: Evinize ulaşılamıyorsa gidilecek ikinci yer; genellikle resmi acil toplanma alanı.

En yakın acil toplanma alanınızı e-Devlet üzerinden öğrenebilirsiniz; adımlar toplanma alanı sorgulama yazımızda.

4. İletişim planı yapın

• İl dışından bir iletişim kişisi seçin. Afet bölgesindeki hatlar yoğunken herkes bu kişiye kısa mesajla durumunu bildirir.
• Numaraları kâğıda yazın. Aile üyeleri, iletişim kişisi, okul, işyeri ve aile hekimi numaraları deprem çantasında ve cüzdanda bulunsun.
• Kısa mesajı tercih edin. Sesli aramaları acil durumlara bırakın; acil durumlar için 112.
• Okul ve işyeri planlarını öğrenin. Çocuklar okuldayken deprem olursa okul onları nerede tutacak, kim teslim alabilecek?

5. Görev dağılımı yapın

Sarsıntı bittikten sonra ilk dakikalarda kimin ne yapacağını önceden belirlemek karmaşayı azaltır. Örneğin:

Tabloyu kendi ailenize göre doldurun ve buzdolabının kapağı gibi herkesin göreceği bir yere asın.

6. Özel ihtiyaçları planlayın

Bebekler, yaşlılar, engelli bireyler, kronik hastalığı olanlar ve hamileler afet sonrasında daha fazla desteğe ihtiyaç duyar. Planınızda bu kişiler için:

• Kullandıkları ilaçların listesi ve birkaç günlük yedeği,
• Tekerlekli sandalye, işitme cihazı, gözlük gibi yardımcı araçlar,
• Binadan çıkarken kimin yardım edeceği,
• Elektrikle çalışan tıbbi cihaz kullananlar için kesinti planı

yer almalıdır. Komşularınızla da konuşun; yalnız yaşayan yaşlı komşuları kontrol etmek bir mahalle planının parçası olabilir.

7. Deprem çantalarını hazırlayın

Her aile üyesi için ya da en azından her yetişkin için hazırlanmış çantalar planın somut ayağıdır. İçerik listesi ve bakım önerileri için deprem çantası nasıl hazırlanır rehberine bakın. Belgelerin kopyaları ve sigorta poliçesi de bu çantada yer almalı (zorunlu deprem sigortası).

8. Tatbikat yapın

Plan ancak denendiğinde işe yarar. Yılda en az iki kez kısa bir ev tatbikatı yapın:

1. Biri "deprem!" dediğinde herkes bulunduğu yerde çök-kapan-tutun yapsın.
2. Bir dakika sonra sarsıntının bittiğini varsayın; görev tablosundaki işleri yapın.
3. Çantaları alıp ev yakınındaki buluşma noktasına yürüyün.
4. İletişim kişisine kısa bir "tatbikat yaptık" mesajı gönderin; haberleşme zincirinin işleyip işlemediğini görün.
5. Sonrasında neyin aksadığını konuşun ve planı güncelleyin.

Çocuklarla planı konuşmak

Çocuklar afet konusunu konuşurken korkabilir; ancak ne yapacaklarını bilmek, belirsizlikten çok daha az korkutucudur. Konuşmayı yaşlarına uygun, sakin ve somut tutun. Küçük çocuklar için "Yer sallanırsa ne yapıyoruz?" sorusunu bir oyun gibi tekrarlamak yeterlidir. Okul çağındaki çocuklarla buluşma noktasını birlikte yürüyebilir, deprem çantalarını beraber hazırlayabilirsiniz. Ergenler ise görev tablosunda gerçek sorumluluklar üstlenebilir; örneğin küçük kardeşe eşlik etmek ya da evcil hayvanı almak.

Çocukların ezberleyebileceği bir aile telefon numarası ve ad soyadı, kalabalık alanlarda kaybolma ihtimaline karşı önemlidir. Ezberleyemeyecek kadar küçük çocukların çantasında veya giysisinde iletişim bilgisi yazılı bir kart bulunsun.

Komşularla birlikte hazırlanmak

Bir depremden sonra ilk yardımı çoğu zaman en yakındaki insanlar, yani komşular yapar. Apartman ya da site yönetiminizle birlikte binanın ortak noktalarını konuşmak hazırlığı güçlendirir: Ana gaz vanası nerede, kim kapatacak? Binada yalnız yaşayan yaşlı veya engelli biri var mı? Apartman girişindeki kaçış yolu eşyayla kapanmış mı? Basit bir bina listesi ve komşuların iletişim bilgileri, deprem sonrası kimin dışarı çıktığını kontrol etmeyi kolaylaştırır.

9. Planı güncel tutun

Taşınma, okul değişikliği, yeni bir bebek ya da işyeri değişikliği planı etkiler. Her değişiklikte ve yılda en az bir kez planı gözden geçirin. Deprem çantasının bakımını da aynı güne denk getirmek pratik bir yöntemdir.

Basit bir plan şablonu

• Evin yakınındaki buluşma noktası: ..........
• Acil toplanma alanı: ..........
• İl dışındaki iletişim kişisi ve numarası: ..........
• Okul / işyeri afet planı bilgileri: ..........
• Gaz, su, elektrik ana vanalarının yeri: ..........
• Özel ihtiyaçlar ve ilaçlar: ..........
• Görev dağılımı: ..........

Sarsıntı anında ve sonrasında yapılacakları deprem anında ve deprem sonrası rehberlerimizde, diğer başlıkları rehber bölümünde bulabilirsiniz.