Deprem sonrası yapılması gerekenler

Hazırlayan Deprem Yardım editörleri · Güncelleme 4 Kasım 2026

Sarsıntının bitmesi tehlikenin bittiği anlamına gelmez. Hasarlı binalar, gaz kaçakları, yangınlar ve artçı sarsıntılar depremden sonraki saatlerde de risk oluşturur. Aşağıdaki adımlar, ilk dakikalardan ilk günlere kadar sakin ve güvenli hareket etmenize yardımcı olmak için hazırlandı.

İlk dakikalar: kendinizi ve çevrenizi kontrol edin

1. Yaralanma kontrolü: Önce kendinizi, sonra yanınızdakileri kontrol edin. Ciddi yaralanma varsa 112'yi arayın. Temel müdahaleler için ilk yardım sayfamıza bakabilirsiniz.
2. Ayakkabı ve ışık: Kırık cam ve moloz nedeniyle ayakkabı giyin, el feneri kullanın. Kibrit ve çakmak yakmayın.
3. Gaz kokusu: Gaz kokusu alıyorsanız ana vanayı kapatın, elektrik düğmelerine ve prizlere dokunmayın, pencereleri açıp binayı terk edin.
4. Elektrik ve su: Kablolarda hasar, kıvılcım ya da yanık kokusu varsa sigortayı kapatın. Su borusu patlamışsa ana vanayı kapatın.

Binayı güvenli şekilde terk edin

Binanız hasar gördüyse ya da emin değilseniz deprem çantanızı alıp binadan çıkın. Merdivenleri kullanın, asansöre binmeyin. Çıkarken duvarlara yaslanarak ve düşen parçalara dikkat ederek ilerleyin. Kapıları zorlamayın; kapı sıkışmışsa başka bir çıkış yolu arayın ya da pencereden sesinizi duyurarak yardım isteyin.

Dışarı çıktığınızda binalardan, direklerden ve duvarlardan uzak, açık bir alana geçin. Mahallenizin acil toplanma alanını önceden öğrenmediyseniz toplanma alanı nasıl sorgulanır yazımızdaki adımlar size yol gösterecektir.

Artçı sarsıntılara hazırlıklı olun

Büyük depremlerin ardından artçı sarsıntılar gelir ve bazıları oldukça güçlü olabilir. Hasarlı binalar artçılarla tamamen yıkılabilir. Bu nedenle:

• Hasarlı binalara eşya almak için girmeyin.
• Artçı sırasında açık alandaysanız çömelip başınızı koruyun, içerideyseniz çök-kapan-tutun yapın.
• Çocuklara artçıların normal olduğunu, ama her seferinde korunma hareketini yapmaları gerektiğini anlatın.

İletişim: şebekeyi yormayın

Depremden sonra herkes aynı anda aradığı için telefon şebekeleri tıkanabilir. Bu yüzden:

• Acil durumlarda 112'yi arayın. Acil olmayan durumlarda kısa mesaj ya da mesajlaşma uygulamaları tercih edin.
• Ailenizle önceden belirlediğiniz il dışındaki bir iletişim kişisine durumunuzu bildirin; diğer aile üyeleri de bu kişiden haber alır.
• Telefon şarjınızı korumak için ekran parlaklığını düşürün, gereksiz uygulamaları kapatın.
• Sosyal medyada doğrulanmamış bilgi ve "yeni deprem şu saatte olacak" gibi iddiaları paylaşmayın.

Bu adımların önceden planlanması büyük kolaylık sağlar; aile afet planı rehberimiz bunun için hazırlandı.

Enkaz altındakilere yardım

Yakınınızda enkaz altında kalan biri varsa ilk iş 112'yi arayıp yerini olabildiğince net tarif etmektir. Eğitimli olmayan kişilerin enkaza girmesi yeni yıkımlara ve kurtarıcının da yaralanmasına yol açabilir. Yapabilecekleriniz:

• Sesle iletişim kurun, kişiye sakin olmasını ve enerjisini korumasını söyleyin.
• Kurtarma ekipleri geldiğinde kişinin yeri, sesin geldiği yön ve binanın yapısı hakkında bildiklerinizi aktarın.
• Ekipler "sessizlik" istediğinde tamamen susun; dinleme cihazları ve ekip üyeleri en küçük sesi duymaya çalışır.

Enkaz altındaysanız hareketi en aza indirin, ağzınızı ve burnunuzu bir bezle kapatın, düdük çalın ya da borulara vurarak sesinizi duyurun. Bağırmak enerjinizi hızla tüketir ve toz yutmanıza neden olur.

İlk saatler: barınma, su ve sağlık

• Resmi duyuruları takip edin: Valilik, AFAD ve belediyenin açıklamaları; pilli radyo bu dönemde çok işe yarar.
• Su güvenliği: Şebeke suyunun içilebilir olduğu açıklanana kadar kapalı şişe su kullanın.
• Gıda: Elektrik kesintisi uzarsa buzdolabındaki bozulabilir gıdalara dikkat edin.
• Sıcak ve soğuk: Kış aylarında vücut ısısını korumak hayati önem taşır. Kapalı alanlarda mangal, soba ya da jeneratör kullanmak karbonmonoksit zehirlenmesine yol açabilir; bu cihazlar yalnızca iyi havalandırılan açık alanlarda kullanılmalıdır.
• Kronik hastalıklar: Düzenli ilaç kullananlar ilaçlarının yetmeyeceğini fark ettiklerinde en yakın sağlık noktasına başvurmalıdır.

İlk günler: hasar tespiti ve resmi süreçler

Büyük depremlerden sonra binaların durumu yetkili ekipler tarafından incelenir ve hasar tespit sonuçları açıklanır. Geçmiş afetlerde bu sonuçlar e-Devlet üzerinden de sorgulanabilmiştir. Kendi gözlemlerinize göre "bina sağlam" kararı vermeyin; kolonlarda, kirişlerde veya taşıyıcı duvarlarda çatlak görmek, binanın uzman incelemesi gerektirdiğinin işaretidir.

Konutunuzun zorunlu deprem sigortası varsa hasar ihbarını sigorta şirketiniz ya da DASK üzerinden yapın. Poliçenizin kapsamı ve başvuru adımları zorunlu deprem sigortası rehberinde anlatılıyor. Barınma, gıda ve diğer yardımlar için başvurulacak resmi kanallar ise afet yardımı sayfamızda yer alıyor.

Evcil hayvanlar ve hayvanlarla ilgili sorumluluklar

Evcil hayvanlar sarsıntı sırasında ve sonrasında korkup kaçabilir ya da saklanabilir. Binayı terk ederken hayvanınızı güvenli şekilde yanınıza alın; tasma veya taşıma çantası kullanın. Toplanma alanlarında ve barınma yerlerinde hayvanlarla ilgili kurallar olabilir, görevlilerin yönlendirmesine uyun. Kaybolan hayvanlar için belediyelerin ve yerel hayvan hakları gruplarının duyurularını takip edebilirsiniz.

Dolandırıcılık ve sahte bilgilere karşı dikkat

Afet dönemlerinde sahte yardım kampanyaları, kurum adı kullanılarak gönderilen kısa mesajlar ve "yardım başvurusu" adı altında kişisel bilgi isteyen bağlantılar artabilir. Kimlik numaranızı, banka bilgilerinizi veya doğrulama kodlarınızı yalnızca resmi kurumların kendi internet siteleri ve e-Devlet üzerinden paylaşın. Yardım yapmak isteyen yakınlarınıza da bağışlarını yalnızca resmi kanallardan yapmalarını hatırlatın.

Ruh sağlığına da dikkat edin

Deprem yaşamak, özellikle kayıpların olduğu durumlarda ağır bir travmadır. Uyku sorunları, sürekli tetikte olma, sarsıntı hissi, kaygı ve öfke yaygın tepkilerdir. Çocuklar yaşadıklarını oyunlarında ya da resimlerinde tekrar tekrar anlatabilir; bunu dinlemek ve günlük rutini olabildiğince korumak onlara güven verir. Belirtiler uzun süre devam ediyorsa sağlık kuruluşlarından ve afet bölgelerinde kurulan psikososyal destek hizmetlerinden yardım almaktan çekinmeyin.

Kısa özet

Sarsıntı anında yapılması gerekenleri bu yazıda, hazırlık için tüm başlıkları rehber bölümünde bulabilirsiniz.